fundacja hereditas Spotkania z Zabytkami Spotkania z Zabytkami
Zarząd | Sprawozdania | Statut 
fundacja hereditas

PORTRETY KRÓLÓW I WYBITNYCH POLAKÓW

                                

Jak czytamy we wstępie, „W świadomości zbiorowej współczesnych Polaków wyobrażenie wyglądu polskich królów i królowych oraz na trwałe zapisanych w historii Polski książąt, a także księżniczki Dobrawy (Dąbrówki) niemal powszechnie identyfikowane jest z ich wizerunkami przedstawionymi w »Poczcie królów polskich Jana Matejki (1838-1893)«”. Wątek ten autor rozwija w pierwszym rozdziale, gdzie prezentuje najnowsze serie portretowe z wizerunkami polskich władców (w tym wykonane przez Waldemara Świerzego), porównując je ze słynnym Matejkowskim dziełem.

Kolejną część książki stanowi zestawienie najważniejszych wydanych w serii i pojedynczych wydań litografii z lat 1820-1864 z portretami polskich królów, książąt i innych wybitnych postaci historycznych, w tym serie wydawnicze Aleksandra Chodkiewicza, Ludwika Letronne’a, Piotra Pillera, Adolfa Pecqa, Adama Dzwonkowskiego i Maksymiliana Fajansa.

Następny rozdział zawiera omówienie fotografii w formacie cartes de visite z portretami wybitnych Polaków oraz wizerunków księcia Adama Jerzego Czartoryskiego i jego rodziny z wydawanych na emigracji w Paryżu broszur księdza Tomasza Praniewicza. Część czwarta natomiast opowiada historię składu rycin, materiałów papierniczych i malarskich warszawskiego wydawcy Franciszka Daziary przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie oraz przegląd najważniejszych wydawnictw z litografiami zamawianych przez tego nakładcę we Francji, a po jego śmierci w 1860 r. kontynuowanych przez brata Józefa. Na uwagę zasługuje również podjęta przez Wojciecha Przybyszewskiego analiza serii litografii przedstawiających polskie stroje ludowe – Ubiory polskie (Costumes Polonais), pierwszego znaczącego wydawnictwa zrealizowanego przez Franciszka Daziarę w paryskim zakładzie Rose-Josepha Lemerciera, „w odniesieniu do której, już z chwilą wprowadzenia pierwszych plansz do handlu, pojawiło się zarówno wiele pochwał, jak i krytycznych uwag, a z czasem także nieporozumień dotyczących liczby wykonanych rycin, ich datowania, a nawet określenia autorów wzorów rysunkowych”. Autor porównuje tę serię z bazą danych, zawierających informacje o wydaniach francuskich grafik i fotografii w XIX w., umieszczoną na stronie internetowej Uniwersytetu w Chicago, i dokonuje wielu nowych ustaleń.

Do Franciszka Daziary Wojciech Przybyszewski wraca w następnym rozdziale, gdzie analizuje zamówioną przez warszawskiego wydawcę u Rose-Josepha Lemerciera, a dotychczas nieopracowaną edycję 29 plansz z całopostaciowymi portretami wybitnych Polaków, które zostały wydane w Paryżu w latach 1856-1862; przedstawia tu również autora rysunków Antoniego Ziemięckiego oraz autorów litografii Antoine’a Maurina, Christiana Schultza i Jeana-Alexandre’a Duruy’a.

Bogatą treść uzupełniają rozbudowane przypisy, indeks osób i katalog.

Książkę Portrety królów i wybitnych Polaków... (312 stron) wyróżnia staranna szata graficzna. Treść uzupełniona jest 155 ilustracjami, w większości prezentującymi zbiory Biblioteki Narodowej.

Publikacja przeznaczona jest dla czytelników interesujących się realiami życia w Polsce porozbiorowej, a szczegółowo – historią litografii; na pewno sięgną też po nią varsavianiści.