Skansen „Wioska Gotów” znajduje się w Masłomęczu, miejscowości położonej w gminie Hrubieszów w na terenie województwa lubelskiego. Stanowi przykład współczesnej rekonstrukcji odwołującej się do dziedzictwa kultury gockiej z okresu wpływów rzymskich. Powstanie tego miejsca było bezpośrednio związane z wieloletnimi badaniami archeologicznymi prowadzonymi w okolicy w latach 1977–2002. W ich trakcie odkryto liczne osady oraz cmentarzyska datowane na II–IV/V wiek n.e., a na podstawie analizy około 500 grobów wyodrębniono tzw. grupę masłomęcką, uznawaną za jedno z najważniejszych świadectw obecności Gotów na terenach dzisiejszej południowo-wschodniej Polski. Szczególną uwagę badaczy zwróciły zidentyfikowane w Masłomęczu praktyki pogrzebowe, wyróżniające się na tle innych społeczności tego okresu. Wśród nich znajdowały się m.in. birytualizm, rytualne otwieranie grobów oraz fragmentaryzowanie szczątków zmarłych, interpretowane jako elementy złożonych wierzeń i obrzędów funeralnych.
Pierwszą rekonstrukcję gotyckiej chaty wzniesiono w 2007 roku, jednak obiekt uległ zniszczeniu w wyniku pożaru. Wkrótce później powstała grupa rekonstrukcyjna, skupiająca przede wszystkim mieszkańców samego Masłomęcza i okolicznych miejscowości. Inicjatywa ta, będac, co stanowi swoisty ewenement i pokazuje, że projekt jest silnie zakorzenieniony w lokalnej społeczności. W 2010 roku zawiązało się „Masłomęckie Stowarzyszenie – Wioska Gotów”, a cztery lata później oficjalnie utworzono samą wioskę jako przestrzeń edukacyjno-rekonstrukcyjną.
Na terenie skansenu znajdują się rekonstrukcje chat mieszkalnych i warsztatów, wykonane z wykorzystaniem różnych technik budowlanych, a także zabudowania związane z codziennym funkcjonowaniem dawnej osady. Wśród nich wyróżniają się domy rzemieślników i wojownika, zagroda dla zwierząt, wiata dymarska oraz garncarska. Przestrzeń uzupełniają poletka obsiewane lnem i roślinami barwierskimi, wykorzystywanymi niegdyś do produkcji tkanin oraz naturalnych barwników.
Wioska pełni przede wszystkim funkcję edukacyjną i popularyzatorską. Organizowane są tam warsztaty dawnych rzemiosł, prezentacje kuchni inspirowanej źródłami archeologicznymi, a także pokazy walk i uzbrojenia. Ważnym elementem działalności „Wioski Gotów” są również eksperymenty obejmujące m.in. wypał naczyń ceramicznych czy farbowanie tkanin tradycyjnymi metodami. Regularnie odbywają się tam także plenerowe wydarzenia popularyzujące archeologię, w tym Biesiady Archeologiczne w Masłomęczu.
W 2026 roku – już po wizycie naszego zespołu badawczego w Wiosce – otwarto nowoczesne Centrum Dziedzictwa Archeologicznego i Kulturowego „Laboratorium Historiae Gothorum”, stanowiące rozwinięcie dotychczasowej działalności edukacyjnej i muzealnej. Obiekt pełni funkcję centrum wystawienniczego oraz naukowo-popularyzatorskiego, oferując przestrzeń do prezentacji zabytków archeologicznych, organizacji wydarzeń kulturalnych oraz projekcji tematycznych filmów dokumentalnych.
Masłomęcz stanowi punkt początkowy tzw. Szlaku Gockiego. Działalność edukacyjną uzupełnia możliwość wirtualnego zwiedzania wioski wraz z materiałami poświęconymi historii Gotów i badaniom archeologicznym prowadzonym w regionie. Osobom szczególnie zaangażowanym w ochronę bądź promocję lokalnego dziedzictwa przyznawana jest honorowa nagroda – „Laur masłomęcki”.
