Cmentarzysko kurhanowe w Łubnej-Jakusach, położone na terenie województwa łódzkiego, stanowi jedno z najważniejszych tego typu stanowisk, związanych ze społecznościami Trzcinieckiego Kręgu Kulturowego. Stanowisko obejmuje zgrupowanie 27 grobów kurhanowych, rozmieszczonych w dwóch wyraźnych skupiskach – północno-zachodnim oraz południowo-wschodnim. Okres użytkowania nekropoli datuje się na wczesną epokę brązu (ok. 1500–1300 p.n.e., choć najnowsze badania sugerują możliwość starszej chronologii). Ze względu na swoją wartość naukową i historyczną obiekt został wpisany do rejestru zabytków w 2013 roku.
Historia badań stanowiska sięga lat 20. XX wieku, kiedy Zygmunt Zakrzewski odkrył dwa pierwsze kurhany. Kolejne obiekty zostały zidentyfikowane i przebadane w latach 40. i 50. przez pracowników Miejskiego Muzeum Prehistorycznego w Łodzi, przede wszystkim Konrada Jażdżewskiego oraz Aleksandra Gardawskiego. W rezultacie cmentarzysko w Łubnej-Jakusach stało się pierwszym w pełni przebadanym stanowiskiem grobowym Trzcinieckiego Kręgu Kulturowego w Polsce. W tym samym okresie Departament Lotnictwa Ministerstwa Obrony Narodowej wykonał dokumentację lotniczą stanowiska, która do dziś stanowi cenne źródło do badań nad jego ówczesnym stanem.
Większość kurhanów zachowała się w stosunkowo dobrym stanie, choć widoczne są ślady płytkich dołów rabunkowych. Dwa obiekty uległy jednak niemal całkowitemu zniszczeniu – w przypadku kurhanu nr 11 zachowały się jedynie ślady po dawnych wykopach oraz rozrzucona ziemia, natomiast kurhan nr 17 został niemal całkowicie usunięty, a jedynym zachowanym elementem pozostał fragment zachodniej krawędzi jego konstrukcji.
Kurhany usypano głównie z piasku z niewielką domieszką żwiru. Badania archeologiczne prowadzono metodą eksploracji warstwowej, pozostawiając w obrębie obiektów krzyżowe przekroje umożliwiające ich dokładną dokumentację rysunkową Po odkryciu pochówków szczegółowej analizie poddawano jamy grobowe, wykonując ich przekroje poziome. Po zakończeniu prac badawczych kurhany zostały zrekonstruowane.
Charakterystyczną cechą nekropoli jest zróżnicowanie form grobowców, których rzuty przyjmują kształty owalne, prostokątne, a nawet przypominające literę „T”. Równie różnorodne są odkryte pochówki. Przykładowo w grobowcu nr 4 odnaleziono pojedynczy pochówek wyposażony w ceramikę, wyroby krzemienne, dwie spiralne bransolety oraz szpilę z rozklepaną główką zwiniętą w uszko. W grobowcu nr 3 odkryto natomiast dwa pochówki pozbawione darów grobowych. Najbogatszym wyposażeniem wyróżniał się grobowiec nr 9, w którym zmarłego złożono wraz z trzema złotymi pierścieniami o zwoju powrotnym, niewielką bransoletą interpretowaną jako ozdoba lub uchwyt do włosów oraz dwiema brązowymi szpilami.
Do wyróżniających się zabytków odkrytych na stanowisku należą ponadto brązowy sztylet, liczne szpile o zróżnicowanych zakończeniach (odkryte w siedmiu grobowcach), krzemienny grot oszczepu oraz brązowe kolczyki wykonane z spiralnie zwiniętego drutu bądź zakończone tarczką ślimacznicowatą. W większości grobowców odnajdywano również fragmenty naczyń ceramicznych, polepę, węgiel drzewny, kości, zęby zwierząt, wyroby krzemienne oraz kamienne narzędzia, które dostarczają cennych informacji na temat obrzędowości pogrzebowej i życia społeczności zamieszkujących te tereny we wczesnej epoce brązu.
Obecnie stanowisko pełni również funkcję edukacyjną. Na jego terenie rozmieszczono tablice informacyjne prezentujące najważniejsze informacje dotyczące historii badań oraz wybranych zabytków odkrytych podczas wykopalisk. Dodatkowym atutem stanowiska jest jego położenie w pobliżu innych lokalnych atrakcji, takich jak zabytkowy dwór i park w Jasionnej oraz największy kompleks leśny na terenie gminy.
