Grobowce megalityczne w Dolicach i Karsku, położone w województwie zachodniopomorskim, należą do nielicznych zachowanych zabytków tego typu na obszarze Kotliny Pyrzyckiej. Szczególne znaczenie mają obiekty zlokalizowane w rejonie Dolic, te z pierwszej miejscowości, gdzie odkryto wyjątkowo liczne skupisko kurhanów i grobowców pochodzących z okresu neolitu.
Pierwsze informacje o tych megalitach pochodzą z 1825 roku, kiedy G. von Wissman zarejestrował pięć grobowców. Początki badań archeologicznych wiążą się natomiast z działalnością A. Stubenraucha, który w 1901 roku przeprowadził eksplorację grobowca kujawskiego oraz trzech mniejszych pochówków. Odkrycia te stały się ważnym punktem odniesienia dla późniejszych opracowań dotyczących megalitów Pomorza Zachodniego.
Szczególnie interesującym obiektem okazał się trapezowaty grobowiec ze stanowiska nr 5a w Dolicach, badany w 1982 roku przez T. Wiślańskiego i E. Nawrolską. Obiekt miał przypuszczalnie około 50 m długości i 6 m szerokości. W trakcie badań odkryto kilkanaście fragmentów ceramiki związanej z późną fazą kultury pucharów lejkowatych oraz jamę kultury łużyckiej, datowaną na okres halsztacki na podstawie znalezionych fragmentów ceramiki. Po zakończeniu prac archeologicznych grobowiec został zrekonstruowany i obecnie stanowi jeden z najważniejszych elementów lokalnej ekspozycji archeologicznej.
W Dolicach odkryto również ślady osadnictwa innych społeczności pradziejowych. Na stanowisku nr 8 zarejestrowano między innymi pozostałości kultury amfor kulistych, co świadczy o długotrwałym wykorzystaniu obszaru przez różne grupy ludności.
W XXI wieku badania archeologiczne w rejonie Dolic opierają się głównie na metodach nieinwazyjnych oraz podejściu krajobrazowym. Wykorzystanie lotniczego skanowania laserowego (LiDAR), prospekcji geofizycznej i weryfikacji terenowej pozwoliło zidentyfikować oraz ponownie ocenić liczne struktury megalityczne – zarówno wcześniej znane, jak i odkryte w ostatnich latach.
Szczególne znaczenie miały badania prowadzone w 2017 roku na stanowisku nr 120, które łączyły prospekcję geomagnetyczną z punktowymi wykopaliskami. Umożliwiły one dokładne rozpoznanie formy, wymiarów i wewnętrznej struktury jednego z największych grobowców megalitycznych w regionie, o długości około 80 m. Wyniki tych badań stały się podstawą do utworzenia skansenu archeologicznego w Dolicach. Jego głównym elementem jest pełnowymiarowa replika neolitycznego grobowca megalitycznego, inspirowana architekturą sepulkralną kultury pucharów lejkowatych rozpoznaną w tym rejonie.
Współcześnie grobowce pozostają przedmiotem dalszych analiz naukowych, umożliwiającym rozpoznanie ich form terenowych oraz stanu zachowania (m. in. z wykorzystaniem technologii LiDAR). Jednocześnie pełnią istotną funkcję popularyzatorską. Przy zrekonstruowanym megalicie w Dolicach regularnie organizowane są prelekcje, warsztaty oraz wydarzenia adresowane do różnych grup wiekowych, w tym w związku z Europejskimi Dniami Archeologii. Dodatkowo lokalne instytucje kultury przygotowują wystawy i wykłady poświęcone pradziejom regionu.
Dostępność obiektów zwiększają tablice informacyjne oraz wytyczone ścieżki piesze i rowerowe. Ważnym elementem promocji lokalnego dziedzictwa jest skansen „Wrota Czasu” w Wiśniowej Polanie. Znajduje się tam rekonstrukcja grobowca megalitycznego, a także przestrzeń wypoczynkowa i mała infrastruktura turystyczna. Skansen stanowi część szlaku edukacyjnego, obejmującego wspomnianą rekonstrukcję megalitu w Dolicach, rekonstrukcję chaty kultury pucharów lejkowatych w Przelewicach oraz ekspozycje zabytków tej kultury w Sułkowie.
